باید گفت تا مدت ها بستن رگ اشتها به عنوان یکی از روش های کاهش وزن شناخته می شد که هدف اصلی پشت این روش، کاهش جریان خون به معده و در نتیجه کم شدن ترشح هورمون گرلین یعنی همان هورمونی که احساس گرسنگی را ایجاد می کند بود. چرا که کاهش این هورمون باعث می شود فرد کمتر احساس گرسنگی کند.
اما سوال اصلی اینجاست: آیا این روش واقعاً روشی مؤثر و بی خطر برای لاغری است؟ در ادامه این مقاله از مجله زیبا 360 به بررسی دقیق تر این روش و همچنین خطرات و عوارض احتمالی آن می پردازیم تا بتوانید با آگاهی کامل در مورد اقدام به بستن رگ اشتها تصمیم بگیرید.
بستن رگ اشتها چیست ؟
به طور کلی می توان گفت بستن رگ اشتها که در اصطلاح پزشکی به آن «آمبولیزاسیون شریان گاستریک چپ» گفته می شود یک روش درمانی نسبتاً جدید است که هدف اصلی آن کاهش اشتها و کمک به کنترل وزن می باشد. ایده این روش بر پایه کم کردن خون رسانی به بخشی از معده شکل گرفته است.
به این صورت که وقتی جریان خون به طور عمدی محدود می شود ترشح هورمون گرلین( هورمون شناخته شده ای که حس گرسنگی را تحریک می کند) کاهش پیدا می کند. بنابراین با کمتر شدن این هورمون در بدن، شدت احساس گرسنگی هم پایین آمده و فرد تمایل کمتری به خوردن پیدا می کند.
طی عمل جراحی پزشک متخصص این کار را از طریق یک تکنیک کم تهاجمی به نام اندوواسکولار انجام می دهد. به این طریق که ابتدا وارد تنه اصلی شریان سلیاک می شود و کاتتری ظریف را به داخل شریان گاستریک چپ هدایت می کند. سپس با استفاده از مواد مسدودکننده مخصوص، مسیر خون به این شریان را محدود می کند. بعد از این فرآیند میزان هورمون گرلین در بدن کاهش یافته و نتیجه کاهش اشتها فرد است.
آیا بستن رگ اشتها واقعاً در لاغری مؤثر است ؟
همانطور که گفته شد بستن رگ اشتها با محدود کردن خون رسانی به معده می تواند در مدت کوتاهی باعث کاهش چشمگیر اشتها شود. فراموش نکنید که این کاهش اشتها معمولاً به دلیل افت سطح هورمون گرلین رخ می دهد و ممکن است در روزها و هفته های اول، کاهش وزن محسوسی را برای فرد به همراه داشته باشد.
تماس با ما
اما داستان همیشه این قدر ساده و دل انگیز باقی نمی ماند. زیرا بدن ما به شکل شگفت انگیزی توانایی جبران دارد. به این طریق که بعد از گذشت حدود شش ماه، رگ های تازه ای به نام کلترال ها شروع به رشد نموه و دوباره مسیر خون رسانی به معده را باز می کنند.
با بازگشت جریان خون، ترشح هورمون گرلین هم به حالت طبیعی برمی گردد و همان اشتهای همیشگی دوباره خودش را نشان می دهد. به همین دلیل این روش بیشتر یک راه حل موقتی است تا یک درمان قطعی.
البته در موارد خاص مثل زمانی که فرد به دلیل شرایط پزشکی امکان انجام جراحی های متابولیک (مانند اسلیو معده) را ندارد بستن رگ اشتها می تواند به طور موقت کمک کننده باشد. اما برای رسیدن به کاهش وزن پایدار و نتیجه ای که سال ها دوام بیاورد روش های جراحی متابولیک همچنان انتخاب مؤثرتر و علمی تری محسوب می شوند.
رگ اشتها در کجای بدن قرار دارد ؟
در پاسخ به این سوال که رگ اشتها دقیقا در کدام قسمت بدن ما قرار دارد باید گفت در عمق شکم ما شریانی مهم به نام شریان سلیاک وجود دارد که مستقیماً از آئورت شکمی منشعب می شود. این شریان وظیفه حیاتی خون رسانی به اندام های گوارشی را بر عهده دارد و به طور معمول به سه شاخه اصلی تقسیم می شود. یکی از مهم ترین این شاخه ها شریان گاستریک چپ می باشد. یعنی همان مسیری که بیشترین خون رسانی به قسمت فوقانی معده یا همان فوندوس را انجام می دهد.
جالب است بدانید که در گذشته زمانی که بیمار به دلیل خونریزی شدید معده در شرایط خطرناک قرار می گرفت پزشکان برای نجات جان او جریان خون شریان گاستریک چپ را مسدود می کردند. بعد از مدتی این بیماران تغییرات عجیبی را تجربه می کردند: اشتهایشان کم می شد و وزنشان به طور محسوس کاهش پیدا می کرد. از همان دوران این شاخه حیاتی به نام غیررسمی «رگ اشتها» معروف شد. چون ارتباط مستقیم آن با حس گرسنگی آشکار شده بود.
کاربرد جراحی بستن رگ اشتها
هرچند تکنیک بستن رگ اشتها ابتدا صرفاً روشی درمانی بود اما در سال های اخیر به عنوان ابزاری برای کاهش وزن هم مطرح شده و توجه بسیاری را جلب کرده است. به طور کلی این روش دو هدف اصلی را دنبال می کند:
درمان خونریزی زخم های معده
وقتی خونریزی شدید در معده رخ می دهد و درمان های معمول یا آندوسکوپی پاسخ نمی دهند پزشکان می توانند با مسدود کردن این شریان حیاتی، خونریزی را کنترل یا متوقف کنند.
کمک به درمان چاقی
گرچه این روش در ابتدا برای کاهش وزن طراحی نشده بود اما تجربه ها نشان داده اند که بعد از انجام آن، اشتها به طور محسوسی کم می شود و این موضوع باعث کاهش وزن نسبی می گردد. با این حال هنوز تحقیقات بیشتری لازم است تا اثرات طولانی مدت آن بر درمان چاقی تأیید شود.
بستن رگ اشتها برای چه افرادی مناسب است ؟
بیمارانی که دچار چاقی شدید هستند و شرایط زیر را دارند معمولاً کاندید مناسب این عمل محسوب می شوند:
- شاخص توده بدنی (**BMI**) بین ۳۵ تا ۵۰
- وزن کمتر از ۱۵۰ کیلوگرم
- نداشتن بیماری هایی مانند دیابت، فشار خون بالا یا مشکلات جدی قلبی
چه افرادی نباید جراحی بستن رگ اشتها را انجام دهند ؟
وجود بیماری ها یا سوابق پزشکی زیر، احتمال خطر جراحی را افزایش می دهد و باعث می شود فرد گزینه مناسبی نباشد:
- سابقه ابتلا به سرطان
- سابقه پرتودرمانی
- بارداری
- سابقه خونریزی گوارشی شدید
- عفونت فعال هلیکوباکتر پیلوری یا سابقه زخم معده
- جراحی قبلی در قسمت فوقانی دستگاه گوارش
- حساسیت به ماده حاجب تصویربرداری
- بیماری های مرتبط با آئورت، کلیه یا عروق
روش بستن رگ اشتها
بستن رگ اشتها یک روش کم تهاجمی و معمولاً سرپایی است که با بی حسی و آرام بخش انجام می شود. ابتدا با کمک تصویربرداری هایی مانند اشعه ایکس یا فلوروسکوپی، محل دقیق شریان گاستریک چپ شناسایی می شود. سپس یک کاتتر ظریف به داخل آن هدایت شده و مواد مسدودکننده (فلزی یا پلیمری) وارد شریان می شوند.
با این انسداد خون به فوندوس معده نمی رسد و ترشح هورمون گرلین یا همان هورمون تحریک کننده احساس گرسنگی کاهش می یابد. همین تغییر باعث می شود فرد بعد از عمل تا مدت ها اشتهای کمتری احساس کند.
فواید بستن رگ اشتها
- کاهش نسبی وزن در مدت کوتاه
- کم خطرتر از جراحی های لاغری تهاجمی
- دوره نقاهت کوتاه و انجام سریع به صورت سرپایی
- هزینه پایین تر نسبت به سایر جراحی های چاقی
عوارض بستن رگ اشتها
هرچند روش بستن رگ اشتها به طور کلی یک روش ایمن و کم عارضه می باشد اما این روش هم به مثابه سایر تکنیک های پزشکی ممکن است با یک سری عوارض ناخواسته همراه باشید. از جمله:
- تحریک یا آسیب به پوشش معده، همراه با درد یا ناراحتی
- حالت تهوع و درد شکم بلافاصله پس از عمل
- احتمال خونریزی یا زخم معده
- خطر نادر ایجاد لخته و آمبولی
- احتمال آسیب به اندام های مجاور مانند طحال یا پانکراس
