تغذیه پروتئینی کافی در کنار تمرین مقاومتی منظم، همراه با مصرف دارو های جدید کاهش وزن نظیر سماگلوتاید (با نام تجاری ویگووی) و تیرزپاتاید (مانجارو) تحت نظر پزشک می تواند بدن شما را نه تنها لاغرتر بلکه قوی تر و سالم تر کند. در ادامه ی این مقاله از مجله ی زیبا 360 بیشتر در رابطه با دارو های جدید کاهش وزن صحبت خواهیم کرد، با ما همراه باشید.
دارو های جدید کاهش وزن
چاقی در دهههای اخیر به یکی از مهمترین دغدغههای سلامت عمومی تبدیل شده است. سازمان جهانی بهداشت تخمین میزند که صدها میلیون نفر در سراسر دنیا دچار اضافه وزن یا چاقی هستند و خطر بیماریهای مزمن از جمله دیابت، بیماریهای قلبی و انواع خاصی از سرطان را تجربه میکنند.
طبیعی است که چنین وضعیتی بازار بزرگی برای انواع روشهای لاغری ایجاد کرده باشد؛ از انواع رژیم لاغری و برنامههای ورزشی گرفته تا داروهای کاهش وزن. اما مسئله فقط کاهش وزن نیست، بلکه کیفیت آن هم اهمیت دارد. بسیاری از افراد پس از دورههای طولانی رژیم یا مصرف دارو، با بدن لاغرتر اما ضعیفتر مواجه میشوند؛ یعنی چربی کم شده، اما توده عضلانی و حتی تراکم استخوانی نیز از دست رفته است. پژوهشگران میگویند همین موضوع در بلندمدت خطر شکست در حفظ وزن و حتی افزایش مشکلات متابولیک را بالا میبرد.

داروهای نسل جدید؛ تحولی در کاهش وزن
داروهایی مانند سماگلوتاید (با نام تجاری ویگووی) و تیرزپاتاید (مانجارو) در سالهای اخیر بهسرعت خبرساز شدهاند. این داروهای تزریقی با تقلید از هورمونهای رودهای، اشتها را سرکوب کرده و سرعت تخلیه معده را کاهش میدهند و باعث میشوند فرد کالری کمتری دریافت کند. در مطالعات بالینی، افراد تحت درمان با این داروها توانستهاند طی یک سال ۱۵ تا ۲۰ درصد وزن بدنشان را کم کنند؛ رقمی که پیشتر فقط با جراحیهای چاقی قابل دستیابی بود. همین کارایی بالا سبب شده تقاضا برای این داروها در کشورهای مختلف، از آمریکا و بریتانیا تا کشورهای خاورمیانه، رو به افزایش باشد.
با این حال، کاهش وزن سریع با دارو هزینههایی پنهان دارد. همانطور که دکتر کارل لورو، استاد پزشکی متابولیک دانشگاه اولستر، توضیح میدهد: «به ازای هر سه کیلوگرم چربی که از بین میرود، افراد معمولاً حدود یک کیلوگرم عضله هم از دست میدهند.» کاهش توده عضلانی، بهویژه در افراد میانسال و سالمند، خطر ضعف، افت سوختوساز، پوکی استخوان و حتی مشکلات حرکتی را افزایش میدهد. بنابراین، هدف جدید پژوهشگران و صنعت داروسازی تنها کاهش وزن بیشتر نیست، بلکه «کاهش وزن سالم» است؛ یعنی از بین بردن چربی در عین حفظ یا حتی افزایش عضله و تراکم استخوان.
معرفی دارو های جدید کاهش وزن
شش داروی کاهش وزن توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) برای استفاده طولانی مدت تایید شده است:

تماس با ما
- لیراگلوتاید (Victoza, Saxenda)
- اورلی استات (Orlistat (Xenical، Alli
- فنترمین توپیرامات (Qsymia)
- سماگلوتاید (Wegovy, Ozempic)
- ستملانوتید (Imcivree)
- بوپروپیون-نالترکسون (Contrave)
اکثر داروهای کاهش وزن با ایجاد احساس گرسنگی یا سیری عمل می کنند. برخی هر دو را انجام می دهند. استثنا اورلیستات است که صرفاً بر نحوه جذب چربی در رودهها تأثیر می گذارد.

چرا حفظ عضله در کاهش وزن اهمیت دارد ؟
عضلات بیش از آنکه تنها منبع قدرت بدنی باشند، یک «کارخانه متابولیک» محسوب میشوند. آنها نقش مهمی در تنظیم قند خون، مصرف انرژی و حتی تعادل هورمونی دارند. کاهش توده عضلانی میتواند سرعت متابولیسم پایه را پایین بیاورد و باعث شود بدن بعد از پایان رژیم یا درمان دارویی، سریعتر وزن ازدسترفته را بازگرداند. علاوه بر این، عضلات بافتی هستند که از استخوانها حمایت میکنند؛ هرچه عضله کمتر شود فشار روی مفاصل و استخوان بیشتر و خطر شکستگی بالاتر میرود. در نتیجه، حفظ عضله به معنای حفظ سلامت عمومی و موفقیت بلندمدت در مدیریت وزن است.
نقش پروتئین و تمرین مقاومتی
سادهترین و مؤثرترین راهی که پژوهشها تا امروز به آن رسیدهاند ترکیب تغذیه پروتئینی کافی با ورزش، بهویژه تمرین مقاومتی است. مصرف پروتئین کافی به بدن مواد لازم برای ساخت و ترمیم عضلات را میدهد و تمرین مقاومتی (مانند وزنهبرداری، تمرین با کش یا وزن بدن) سیگنال رشد را فعال میکند. مطالعات نشان دادهاند که حتی در رژیمهای کمکالری، کسانی که به اندازه کافی پروتئین مصرف میکنند و تمرین مقاومتی انجام میدهند، نسبت به کسانی که فقط رژیم میگیرند، عضله بیشتری حفظ میکنند و کاهش وزن آنها بیشتر از چربی است نه از عضله.
این رویکرد نهتنها برای کسانی که داروی لاغری مصرف میکنند، بلکه برای همه کسانی که به دنبال کاهش وزن هستند توصیه میشود. بهعنوان مثال، بسیاری از کلینیکهای کاهش وزن در کنار تجویز سماگلوتاید یا تیرزپاتاید، برنامه تغذیه پرپروتئین و جلسات تمرین مقاومتی را نیز برای بیماران خود مینویسند تا از تحلیل عضلانی جلوگیری شود.

کوکتل های دارویی؛ افق تازه در درمان چاقی
اما صنعت داروسازی پا را فراتر گذاشته است. پژوهشگران اکنون در حال طراحی «کوکتلهای دارویی» هستند؛ ترکیبهایی که نهتنها اشتها را کاهش میدهند، بلکه همزمان رشد عضله را تحریک کرده، سوختوساز را بالا میبرند و حتی رفتار سلولهای چربی را تغییر میدهند. ایده این است که فرد ضمن کاهش کالری دریافتی، سیگنالهایی برای حفظ یا افزایش عضله هم دریافت کند.
این ترکیبها هنوز در مراحل اولیه تحقیق و توسعه هستند، اما در مدلهای حیوانی نتایج امیدوارکنندهای نشان دادهاند. برخی از آنها با ترکیب آنالوگهای هورمونهای رودهای با فاکتورهای رشد عضله کار میکنند، برخی دیگر با فعال کردن مسیرهای متابولیک چربی سفید را به قهوهای تبدیل میکنند تا بدن راحتتر انرژی بسوزاند.
چنین داروهایی اگر به مرحله بالینی برسند میتوانند مفهوم کاهش وزن را متحول کنند؛ دیگر نیازی به انتخاب بین لاغری و قدرت بدنی نباشد. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که حتی در صورت تأیید این داروها، تغذیه و ورزش همچنان نقش اساسی خواهند داشت، زیرا هیچ دارویی نمیتواند بهطور کامل جایگزین سیگنالهای مکانیکی و تغذیهای لازم برای ساخت عضله شود.
خطرات کاهش وزن سریع و بدون برنامه
یکی از مشکلات رایج در کاهش وزن سریع، چه با دارو و چه با رژیمهای سخت، کاهش شدید کالری بدون برنامهریزی است. بدن در این شرایط علاوه بر چربی، پروتئین عضلانی را نیز میسوزاند تا انرژی تأمین کند. این امر نهتنها باعث تحلیل عضله میشود بلکه سیستم ایمنی را تضعیف کرده و خطر آسیبدیدگی را افزایش میدهد. همچنین، تراکم استخوان به دلیل کاهش هورمونهای آنابولیک و کمبود مواد معدنی میتواند افت کند. این همان چیزی است که پزشکان از آن بهعنوان «کاهش وزن ناسالم» یاد میکنند. بنابراین، حتی اگر فرد از داروهای لاغری استفاده میکند، باید زیر نظر پزشک متخصص تغذیه و فعالیت بدنی داشته باشد تا این خطرات به حداقل برسد.
توصیه های عملی برای کاهش وزن سالم
اولین قدم، تعیین هدف واقعبینانه است. کاهش وزن پایدار معمولاً در محدوده نیم تا یک کیلوگرم در هفته قرار دارد. قدم دوم، تأمین پروتئین کافی است؛ برای بیشتر افراد فعال، مصرف حدود ۱٫۲ تا ۱٫۶ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز توصیه میشود. این مقدار میتواند از طریق منابعی مثل گوشت کمچرب، مرغ، ماهی، تخممرغ، لبنیات یا منابع گیاهی مانند حبوبات و سویا تأمین شود. قدم سوم، گنجاندن تمرین مقاومتی در برنامه هفتگی است؛ دو تا سه جلسه در هفته با شدت متوسط تا زیاد میتواند کافی باشد. علاوه بر آن، فعالیت هوازی ملایم تا متوسط (مثل پیادهروی تند، دوچرخهسواری یا شنا) به سوزاندن کالری کمک میکند بدون اینکه فشار زیادی به عضلات بیاورد.
گام چهارم، پایش ترکیب بدنی است نه فقط وزن. ترازو فقط عدد وزن را نشان میدهد، اما دستگاههای آنالیز بدن یا حتی اندازهگیریهای ساده دور بازو، کمر و ران میتواند تغییر در توده عضلانی و چربی را نشان دهد. این روش به شما کمک میکند بفهمید آیا در مسیر درستی هستید یا نه.

آینده درمان چاقی؛ ترکیب علم، دارو و سبک زندگی
در آینده نزدیک احتمالاً شاهد ورود داروهایی خواهیم بود که نهتنها اشتها را کنترل میکنند بلکه همزمان از تحلیل عضله جلوگیری کرده یا حتی رشد آن را تحریک میکنند. اما حتی با این پیشرفتها، سبک زندگی سالم همچنان پایه اصلی مدیریت وزن باقی خواهد ماند. تغذیه متعادل، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی و مدیریت استرس چهار ستون اصلی هستند که بدون آنها هیچ دارویی کارایی کامل نخواهد داشت. همانطور که بسیاری از متخصصان تأکید میکنند، داروها میتوانند ابزار مفیدی باشند، اما نمیتوانند جایگزین رفتارهای سالم شوند.
چه افرادی مجاز به استفاده از داروهای کاهش وزن هستند ؟
افراد با شرایط زیر می توانند در کنار ورزش و رعایت رژیم غذایی از دارو برای کاهش وزن کمک بگیرند:
- شاخص توده بدنی (محاسبه MBI) بیشتر از ۳۰ باشد. این حالت به چاقی تفسیر شده و می تواند برای سلامتی شما مضر باشد.
- BMI بین ۲۵ تا ۳۰ باشد. این مقدار به اضافه وزن تفسیر می شود و می تواند یک مشکل پزشکی جدی مرتبط با اضافه وزن، مانند دیابت یا فشار خون بالا را ایجاد کند.
قبل از انتخاب دارو، پزشک شما در مورد تاریخچه و مشکلات سلامتی شما صحبت می کند و با در نظر گرفتن بیماریهای زمینهای و شرایط بالینی شما، یکی از داروهای توصیه شده را تجویز خواهد کرد. این داروها برای همه افراد اثربخشی یکسانی ندارند. برای مثال، اگر قصد بارداری دارید، باردار هستید یا در دوران شیردهی هستید، نباید از داروهای کاهش وزن استفاده کنید.
جمع بندی
کاهش وزن سالم چیزی فراتر از پایین آمدن عدد ترازو است. حفظ یا افزایش توده عضلانی و تراکم استخوانی در این فرایند نهتنها کیفیت زندگی را بالا میبرد بلکه شانس حفظ وزن جدید را در بلندمدت افزایش میدهد. داروهای جدید مانند سماگلوتاید و تیرزپاتاید تحولی بزرگ در درمان چاقی ایجاد کردهاند، اما چالش جدید این است که کاهش وزن بدون هزینه عضلانی و استخوانی انجام شود.





