در خصوص محاسبه وزن ایده آل چه می دانید؟ بسیاری از ما بعد از دیدن عدد ترازو این سؤال را می پرسیم که آیا وزنمان متناسب است یا نه؟ پیش از پاسخ دادن به این سوال باید بدانید که عدد وزن به تنهایی نمی تواند تصویر دقیقی از سلامتی شما ارائه دهد. در واقع شناخت و محاسبه وزن ایده آل که بر اساس قد، سن، جنسیت و فاکتورهای دیگر تعیین می شود یک راهکار موثر برای سنجش تناسب اندام، پیشگیری از بیماری های مرتبط با اضافه وزن یا کم وزنی و برنامه ریزی برای سبک زندگی سالم است. به همین خاطر ما در این مقاله از مجله ایرانیان می خواهیم به طور مفصل در خصوص نحوه محاسبه وزن ایده آل و فاکتورهای مهم برای محاسبه آن صحبت کنیم.
وزن ایده آل چیست ؟
پیش از محاسبه وزن ایده آل بهتر است با این شاخص یا همان bmi آشنا شویم. به طور کلی شاخص وزن ایده آل یا همان توده بدنی به یک روش ساده اما کاربردی برای ارزیابی تناسب وزن نسبت به قد گفته می شود. در واقع این شاخص با استفاده از فرمول مشخصی به شما کمک می کند بفهمید که نسبت چربی بدنتان در محدوده ای سالم قرار دارد یا خیر. همچنین با محاسبه MBI طبق جداول استاندارد جهانی، می توانید وضعیت وزنی خود را (کمبود وزن، طبیعی، اضافه وزن یا چاقی) به راحتی و در یک بازه زمانی سریع تشخیص دهید. به شما اطمینان می دهیم این روش در کنار ساده بودن، می تواند ابزاری اولیه و سریع برای بررسی اجمالی سلامت وزنی باشد.
محدودیت های محاسبه وزن ایده آل
با اینکه شاخص توده بدنی ابزاری محبوب و آسان برای سنجش سلامت وزنی است اما به طبع محاسبه وزن ایده آل با محدودیت های خاصی همراه است که باید از آن ها غافل شد. به عنوان مثال شاخص توده بدنی تنها قد و وزن را مقایسه می کند. در حالی که ترکیب دقیق بدن مانند تفاوت عضله و چربی را در نظر نمی گیرد. به همین دلیل این شاخص همیشه منعکس کننده وضعیت واقعی سلامت افراد به ویژه ورزشکاران یا کسانی با توده عضلانی بالا یا پایین نیست. بنابراین بهتر است در کنار آن بررسی های تکمیلی دیگری هم استفاده شود.
فرمول محاسبه وزن ایده آل
برای محاسبه وزن ایده آل یا همان شاخص توده بدنی کافی است وزن (بر حسب کیلوگرم) را بر مجذور قد (بر حسب متر) تقسیم کنید. این فرمول به شکل زیر است:
BMI = وزن (kg) / قد² (m).
به طور مثال اگر وزن شما ۷۰ کیلو و قدتان ۱.۷ متر است باید ۷۰ را تقسیم بر (۱.۷*۱.۷) کنید. عدد به دست آمده وضعیت وزنی شما را طبق استانداردهای جهانی نشان می دهد و در تعیین گروه وزنی اهمیت زیادی دارد.
در محاسبه وزن ایده آل شاخص توده بدنی بالاتر بهتر است پایین؟
به طور کلی در هنگام محاسبه وزن ایده آل مقدار مناسب شاخص توده بدنی، تعادل میان سلامتی و تناسب اندام را نشان می دهد. بنابراین اگر این شاخص بالاتر از حد نرمال باشد به این معنی است که حجم چربی های اضافه بدن بالا بوده و خطر ابتلا به بیماری هایی مانند دیابت، فشار خون و مشکلات قلبی زیاد است.
از طرف دیگر چنانچه شاخص توده بدنی خیلی پایین باشد این خود می تواند نشانه سوء تغذیه، کم خونی و ضعف بدنی باشد. بنابراین قرار گرفتن این شاخص در محدوده نرمال بهترین گزینه است و همواره باید تلاش شود که عدد این شاخص نه بیش از حد بالا و نه خیلی پایین باشد.
آیا محاسبه وزن ایده آل برای ورزشکاران حرفه ای کافی است ؟
در پاسخ به این سوال که آیا محاسبه وزن ایده آل برای ورزشکاران کفایت می کند باید گفت برای افرادی که فعالیت حرفه ای ورزشی دارند شاخص توده بدنی به تنهایی معیار دقیقی نیست. زیرا ورزشکاران به دلیل توده عضلانی بالا ممکن است BMI بالا داشته باشند. اما میزان چربی بدنشان کم بوده و وضعیت سلامت خوبی داشته باشند. در چنین شرایطی استفاده از ابزار دقیق تری مثل بادی آنالایزر که ترکیب بدن را بررسی می کند گزینه بهتری برای سنجش دقیق میزان چربی و ارزیابی سلامت واقعی بدن خواهد بود.
عوامل موثر در محاسبه وزن ایده آل
یافتن وزن ایده آل کاملاً شخصی و اختصاصی بوده و باید عوامل متعددی مانند قد، سن، نوع استخوان بندی، جنسیت و ویژگی های ژنتیکی را مدنظر قرار داد. پزشکان برای محاسبه وزن ایده آل از فرمول های متنوعی استفاده می کنند تا مختص هر فرد، بهترین محدوده وزنی را مشخص کنند. برخی ممکن است با BMI متفاوت همچنان در رنج وزن مناسب قرار داشته باشند. زیرا ساختار بدن و فاکتورهای ژنتیکی نیز تاثیرگذار هستند.
سن
طبق بررسی های انجام شده، سن یکی از عوامل موثر بر محاسبه وزن ایده آل می باشد و در واقع بالا رفتن سن باعث تغییراتی در ترکیب بدن مانند کاهش توده عضلانی و افزایش چربی می شود. اگرچه پس از پایان دوران رشد تغییرات محسوس قد متوقف می شود اما با بالا رفتن سن روند کاهش متابولیسم و توده عضلانی هم اتفاق می افتد. به همین دلیل تنظیمات مناسب وزنی و پایش دقیق تر سلامت بدن برای سنین مختلف اهمیت زیادی دارد و باید سبک زندگی متناسب با شرایط سنی انتخاب شود.
جنسیت
جنسیت نقش مهمی محاسبه وزن دارد. به طور معمول زنان درصد چربی بدن بالاتری از مردان داشته و مردان، توده عضلانی بیشتر دارند که باعث تفاوت هایی در وزن ایده آل می شود. مردها نیز معمولاً قد بلندتر بوده و استخوان بندی قوی تری دارند. این تفاوت های طبیعی بیولوژیک موجب می شود محدوده وزن متناسب برای هر جنس کمی متفاوت باشد.
قد
هر چه قد بالاتر باشد نیاز بدن به توده وزنی بیشتر است تا تناسب و سلامت حفظ شود. به همین دلیل فرمول های محاسبه وزن و شاخص های وزنی، قد فرد را به عنوان یک فاکتور اصلی در نظر می گیرند. به عنوان مثال افراد بلندقد طبیعتاً نسبت به افراد کوتاه قد، وزن بالاتری را در بازه سالم تجربه می کنند.
چگونه با میزان کالری مصرفی در روز به وزن ایده آل برسم ؟
برای نزدیک شدن به وزن ایده آل باید تعادلی میان کالری دریافتی و مصرفی برقرار کرد. اگر کالری دریافتی از غذا و نوشیدنی ها بیشتر از نیاز بدن باشد دچار افزایش وزن می شوید. در مقابل اگر کمتر از مقدار مورد نیاز بدن کالری دریافت کنید به مرور وزن کاهش می یابد. تنظیم دقیق کالری بر اساس نیازهای شخصی، کلید رسیدن به وزن ایده آل و حفظ تناسب اندام در طولانی مدت است.
محاسبه اضافه وزن
محاسبه اضافه وزن، بر اساس عدد به دست آمده از BMI و فرم های مخصوص ارزیابی وزن انجام می شود. این روش به شما نشان می دهد که چه میزان از وزن فعلی فراتر یا پایین تر از محدوده استاندارد قرار دارید. البته این عدد تقریبی است و دقت نهایی آن به عوامل دیگری هم وابسته است. با این حال، محاسبه اضافه وزن می تواند راهنمای خوبی برای شروع مسیر کاهش یا افزایش وزن باشد.
